Maya Angelou (1928 - 2014)

Artwork by Kimberly Keyes

 

Leestijd: 5 minuten

 

De waarheid vertellen, om dichter bij 'god' te komen, dàt was de grootste drijfveer van Maya Angelou, zowel in haar werk als in haar leven. Diep spiritueel en wijs kon ze haar woorden gebruiken om mensen te raken, aan het denken te zetten en ons allen de kracht van dankbaarheid te leren. 'Zeg dank je wel' zei ze tegen Oprah (Winfrey) die haar geemotioneerd belde voor een beetje warmte en embrace in een moeilijke situatie. 'Zeg dank je wel'. 'Zeg het'. En dus zei ze het. Wees dankbaar, en weet dat 'hij' voor een regenboog in jouw wolken zorgt.......omdat er iets beters voor je is weggelegd.

 

Het is één van de vele levenslessen uit haar omvangrijke oeuvre. Want als ze in één ding heel goed was, dan was het wel in hoe ze mensen wist te raken met haar goed geformuleerde woorden en teksten; gevoed uit haar eigen levenservaringen en voedend voor de ziel van velen die haar werk mochten lezen. Want ook Maya Angelou heeft uitdagingen gekend in haar leven. Zo leefde ze tot haar dertiende bij haar grootmoeder en werd ze daar op haar zevende verkracht door een bekende van haar oma; wat zorgde voor een diep trauma. Ze nam haar broer hierover in vertrouwen en een paar dagen later was haar verkrachter dood. Overtuigd van de negatieve kracht van haar woord sprak ze vijf jaar lang niet en zocht ze haar heil in gedichten en literatuur. Hier leerde ze juist over de kracht van het woord, maar dan in de positieve zin, en over de schoonheid daarvan.

 

Haar moeder leerde ze pas echt kennen toen ze op haar dertiende weer bij haar ging wonen. Eenmaal daar sloeg één van haar eerste vriendjes haar 'tot gort' op verdenking van vreemdgaan. Hij hield haar zwaar gehavend vast in zijn huis, tot haar moeder er lucht van kreeg en haar eigenhandig op kwam halen met de hulp van twee grote kerels die ze daar voor mee bracht. Haar moeder, Vivian Baxter, werd door Maya dan ook omschreven 'als een orkaan in haar perfecte kracht'. Over haar moeder zei ze ook: 'je kon met haar lachen en ze maakte grappen, maar ze speelde zeker geen spelletjes'. Toen Maya dan ook op haar zestiende zwanger raakte van haar zoon, werd die, tot grote opluchting, met grote warmte verwelkomt in de familie, vrij uniek en vooruitstrevend voor die tijd. Het zorgde voor die liefdevolle en spirituele band, die ze zowel met haar moeder als met haar grootmoeder wist te vormen, en die ze tot op het einde van haar leven eerde met haar quote: 'your crown has been bought and paid for, put it on your head and wear it'. Het was dan ook mèt en door hen dat ze een diep geloof ontwikkelde die haar door moeilijke tijden heen hielp: you may not be able to control all the events that happen to you, but you can decide not to be reduced by them ' of 'just like moons and like suns, with the certainty of tides, just like hopes springing high, still I rise'

 

Onder andere uit de ervaring met dat vriendje leerde ze 'if people show you who they are, believe them'  en 'i've learned that people will forget what you said, people will forget what you did, but people will never forget how you made them feel.'  Ze tourde door Europa, als cast member van Porgy en Bess. En niet veel later trouwde ze, eerst met een Egyptenaar, en daarna met een Griek, en verhuisde ze met hen naar Afrika, waar ze onderdeel uitmaakte van een boeiende groep expats. Helaas hielden beide huwelijken geen stand.

 

Ze keerde terug naar de Verenigde Staten om voor Malcolm X te gaan werken, maar 'only two days in' werd hij (al) vermoord. Ze was daar zo door van slag dat ze daarna nog actiever werd in de zwarte burgerbeweging van Martin Luther King. Maar ook die werd vermoord, op 4 april notabene, haar verjaardag. Het sterkte haar extra om hun visie verder uit te dragen: een jaar na de moord op MLK schreef ze dan ook haar eerste memoire: I know why the caged bird sings. Om zoals ze zelf zei: de plek van de zwarte Amerikaanse vrouw in de Amerikaanse geschiedenis te herschrijven. Haar memoire kent inmiddels vier nieuwe en opvolgende delen. Toen haar moeder stervende was, zorgde ze anderhalf jaar lang voor haar. Ze vroeg haar 'in her final days' of ze toestemming nodig had om te gaan. 'je hebt hier gedaan wat 'god' je gevraagd heeft te doen. Nu ben je bent vrij!' Iets dat de band die ze met haar moeder had typeerde: om haar uit pure liefde vrij te geven te vertrekken.

 

Tijdens de eerste inauguratie van president Clinton had ze de eer om als tweede dichter ooit een gedicht voor te dragen: on the pulse of morning, en toen Barack Obama geschiedenis schreef als eerste zwarte president van de VS, wilde ze daar dolgraag onderdeel van zijn. Van hem kreeg ze dan ook de 'presidential medal of freedom' voor haar levenswerk. Als pioneer, activist en woordkunstenaar wist Maya Angelou zichzelf in haar leven vrij genoeg te maken om, ondanks alles, naar eigen waarheid door het leven te gaan, en zichzelf keer op keer opnieuw uit te vinden. Het was dan ook met moed, met bliss, met de liefde voor het woord, èn met die glans in haar ogen, waar ze tot op het allerlaatst één van haar levensmantra's mee uit wist te dragen: try to be a rainbow in someone's cloud. She did.

 

Maya Angelou blies op 28 mei 2014, op 86 jarige leeftijd haar laatste adem uit. Fijne zondag!

 

On the pulse of morning - by Maya Angelou

 

Lift up your eyes upon,

This day breaking for you,

Give birth again,

To the dream,

Women, children, men,

Take it into the palms of your hands,

Mold it into the shape of your most,

Private need. Sculpt it into,

The image of your most public self,

Lift up your hearts,

Each new hour holds new chances,

For a new beginning.

 

 

Write a comment

Comments: 1
  • #1

    A (Monday, 19 April 2021 14:24)

    Wat een vrouw met power, die geleerd en gevoeld heeft dat je negativiteit kan omzetten naar positiviteit, door je ellende heen dankjewel kan zeggen, het is ergens goed voor.
    Echt heel goed geschreven.